Navanethem „Navi” Pillay, południowoafrykańska prawniczka, była wysoka komisarz ONZ ds. praw człowieka i była sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego, została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla 2026. Norweski Komitet Noblowski przyznał jej nagrodę za działania na rzecz pokoju i prawa międzynarodowego, podkreślając jej rolę w rozwijaniu międzynarodowego porządku prawnego oraz ściganiu zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa. Pillay ma 85 lat i przez dziesięciolecia pracowała w obszarze praw człowieka oraz międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Dorastała w Durbanie w rodzinie indyjskich Tamilów w realiach apartheidu, została prawniczką i broniła działaczy antyapartheidowych, w tym Nelsona Mandeli. W 1967 r. otworzyła własną kancelarię, a według Al Jazeery była pierwszą kobietą prowadzącą praktykę prawniczą w ówczesnej prowincji Natal. W 1973 r. uczestniczyła w sprawie, która według Al Jazeery pomogła zapewnić więźniom politycznym na Robben Island podstawowe prawa, w tym dostęp do prawników. Później została pierwszą kobietą niebiałą zasiadającą w High Court of South Africa, a następnie pracowała w Międzynarodowym Trybunale Karnym dla Rwandy, Międzynarodowym Trybunale Karnym oraz w ONZ. Komitet szczególnie podkreślił jej wpływ na orzecznictwo trybunału dla Rwandy, gdzie pomogła ugruntować zasadę, że gwałt i przemoc seksualna mogą stanowić zbrodnię przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo, a propaganda może prowadzić do odpowiedzialności za podżeganie do ludobójstwa. Pillay była wysoka komisarz ONZ ds. praw człowieka w latach 2008–2014. Obecnie pełni funkcję sędzi ad hoc Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie, w której Mjanma jest oskarżana o ludobójstwo Rohingjów. Pillay przewodniczyła także Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich; komisja w 2025 r. uznała, że Izrael odpowiada za popełnienie ludobójstwa w Strefie Gazy, czemu władze Izraela zdecydowanie zaprzeczają. Po ogłoszeniu Nobla izraelskie MSZ ostro potępiło decyzję Komitetu, wiążąc swoją krytykę właśnie z działalnością Pillay dotyczącą Izraela i Gazy. Pillay dowiedziała się o nagrodzie podczas pobytu na forum poświęconym prawu międzynarodowemu w historycznym Pałacu Sprawiedliwości w Norymberdze; wcześniej Komitet przyznał, że nie zdołał się z nią skontaktować przed publicznym ogłoszeniem wyniku. Jej pierwszą reakcją było niedowierzanie i chęć zweryfikowania wiadomości, a nagrodę zadedykowała ofiarom i ocalałym z międzynarodowych zbrodni. Nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich i ma zostać wręczona w Oslo 10 grudnia. Do Pokojowej Nagrody Nobla w 2026 r. zgłoszono 287 kandydatur, a wybór Pillay przypadł na 125. rocznicę przyznawania Nobli. Sekretarz generalny ONZ António Guterres i prezydent RPA Cyril Ramaphosa publicznie pochwalili wybór Pillay, wskazując na jej wieloletnią działalność na rzecz prawa, odpowiedzialności i praw człowieka. Kilka godzin po ogłoszeniu nagrody Donald Trump skrytykował decyzję Komitetu, a administracja USA ogłosiła kolejne sankcje wobec Międzynarodowego Trybunału Karnego; amerykańskie władze od dawna kwestionują jego działania wobec USA i Izraela. Źródła różnią się natomiast w jednym szczególe biograficznym: Al Jazeera podaje rok urodzenia 1940, podczas gdy ABC News i oficjalne materiały noblowskie wskazują 1941.
Aktualizacja 19:46
PN
PBS NewsHour — World EN
F2
France 24 EN
SN
Sky News World
AN
ABC News
CN
CBS News — World EN